Nedir Bu Gılgamış Destanı

Günümüzde, özellikle sosyal medyada yazılan uzun yazılar hakkında yapılan yorumlarda Gılgamış destanının adı geçmeye başladı. Peki tam olarak Gılgamış destanı nedir biliyor muyuz?

                Destan, antik dünyadan günümüze uzanan en eski anlatıdır. Uruk kralı Gılgamış’ın hikâyesi MÖ 3. Binyılda geçmesine rağmen MÖ 7. Yüzyılda Asur’da kil tabletler üzerine destan formunda yazılmıştır. Bir ölümsüzlük arayışının egzotik karakterler ile birlikte anlatılarak nesiller boyu anlatılmış, günümüze kadar ulaşmıştır.

                Bu Gılgamış, Uruk’un zalim hükümdarı… Erkekleri kölesi, kadınları metresi olmaya zorlayan gaddar bir hükümdar! Gılgamış’a karşı çaresiz kalan halkı dediklerini yerine getirmekte fakat artık bıçak kemiğe dayanmak üzeredir. Çaresiz halk artık dayanamaz ve Tanrılara dua ederler. Tanrılar cevap olarak Gılgamış’a diz çöktürmek için Enkidu adında vahşi bir adam gönderir. Bundan haberi olan Gılgamış Enkidu’yu evcilleştirmek için onu tahrik edecek bir tapınak fahişesi gönderir. Kadın Enkidu’yu biraz medenileştirmek için Uruk’a götürür ancak şehirdeki bir düğün törenine gittiklerinde Enkidu, Gılgamış’ın gelinle yatmayı istediğine tanık olur ve onu kavgaya çağırır. Rakiplerin her ikisi de güçlü ve eşittir. Bir süre sonra bu kavganın bir sonu olmayacağını, galibinin olmayacağını anlarlar ve kucaklaşıp dost olurlar. Vatandaş bir belayı def edeceğiz derken ikinci belayı başına almış olur bu şekilde. Artık Uruk halkını korkutan iki tiran vardır.

                Tanrılar bu sefer Humbaba adında ağzından alevler üfleyen bir canavar gönderirler. Ancak güneş tanrısı Şamaş tarafından desteklenen Gılgamış ve Enkidu canavarla savaşır ve onu öldürürler. Baktılar olmuyor tanrılar bu sefer Gılgamış’ı kendi silahıyla vurmaya karar verir ve cazibeli İnanna’yı göndererek onu aldatmaya çalışırlar fakat Gılgamış bu oyuna da gelmez. Normalde karşı koyulmaz bir kadın olan İnanna bu red cevabına çok kızar şikayetini tanrılara anlatır. Tanrılar bu kez kesin çözüm olacağını düşündükleri cennetin boğasını gönderirler. Ancak bu yaratıkta Gılgamış ve Enkidu tarafından öldürülür. Artık tanrılar Humbaba’nın ve cennetin boğasının ölümlerinin hesabını birinin vermesi gerektiğine karar verir. Enkidu’nun ölmesi hükmünü verirler.

                Enkidu öldükten sonra Gılgamış’ı bir düşünce alır. Artık kendi ölümlülüğünü de düşünmeye başlamıştır. Büyük tufandan tek kurtulan olarak ölümsüzlük bahşedilen Utnapiştim adında bir adam tanımaktadır. Kalkar gider onun yanına! Utnapiştim tufana tanrıların neden olduğunu çünkü insanların günahlarına çok öfkelendiklerini söyler. Ancak su tanrısı Enki Utnapiştim’in rüyasına girerek bir gemi yapmasını söylemiştir.

                Utnapiştim, Gılgamış’a bir ölümlü olarak kaderini kabullenmesini öğütler ama aynı zamanda Yer altında bir gölün dibinde yetişen bir bitkinin onu yiyen herkese sonsuz gençlik verdiğini de söyler. Gılgamış durur mu? Gider bitkiyi bulur ancak dönüş yolunda bir yılan bitkiyi çalar. Arayışının yararsız olduğunu anlayan Gılgamış kaderine razı olur.

                Tabi hikâye aralarında enteresan detaylar var. Tanrılar Humbaba’yı Gılgamış ve Enkidu’yu yok etmesi için gönderip başarısız olunca Rüzgar tanrısı Enlil bu duruma çok sinirlenir. Çünkü Humbaba ormanın koruyucusudur. O ölünce Enlil Enkidu’nun ölmesini emretmiştir.

                Ayrıca destan, kalıntıları Batı Asya’da Fırat Nehri’nin kıyısında bulunan Uruk’un kerpiç tapınaklarından ve şehir surlarından bahseder. Bu kalıntılardan bazıları MÖ 4000 yıla kadar uzanır.

                Kısaca Gılgamış destanı budur. Gılgamış’ın nasıl bir olduğunu da anlamış oluyoruz aslında. Başkalarının kahramanlıklarını sahiplenmeye alıştığımız ve başkalarının başarısızlıklarının üstünü örtmeye çalıştığımız bu günlerde aklınızda bulunsun. Günümüze kadar bir çok Gılgamış, bir çok Enkidu geldi geçti ve geçiyor dünya üzerinden. O devir ile günümüz arasındaki fark ise dünya üzerinde yaşayan insanlar seçiyor Gılgamış’ı da Enkidu’yuda…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *